Ходоод өвдөх шалтгаан, түүнийг намдаах хоолны дэглэм болон эмчид үзүүлэх алтан дүрэм

Танилцуулга

Ажил, амьдралын их хэмнэл дунд бидний хамгийн түгээмэл үл тоодог зовиуруудын нэг бол ходоод орчмоор эвгүй оргих, базалж өвдөх мэдрэмж юм. “Өнөөдөр арай хурц хоол идчихэж”, “Ажил ихтэй болохоор өлсчихлөө” гэх мэтээр өөрийгөө тайвшруулж, өвдөлт намдаах эм уугаад өнгөрөх нь элбэг байдаг. Гэвч энэхүү үл тоомсорлосон өвдөлт бүрийн цаана бие махбод тань танд ямар нэгэн чухал дохиог илгээж байж болох юм.

Ходоодны өвдөлтийг зүгээр нэг түр зуурын таагүй мэдрэмж гэж бодож болохгүй. Энэ нь бидний амьдралын буруу хэвшил, буруу хооллолт эсвэл дотор эрхтний ямар нэгэн эмгэг үүссэнийг илтгэх анхны дохио болдог.

Дараах шинж тэмдгүүд танд танил санагдаж байвал энэхүү мэдээлэлд анхаарлаа хандуулаарай:

• Ажил ихтэй үед эсвэл хоолны цаг алдагдахад ходоод орчмоор базаж өвдөх

• Хурц, тослог эсвэл халуун ногоотой хоол идсэний дараа цээж хорсох

• Байнга ходоод дүүрч, цанхайх мэдрэмж төрөх

Ходоод яагаад өвддөг вэ? (Түгээмэл шалтгаанууд)

Хүний биеийн хамгийн чухал эрхтнүүдийн нэг болох ходоод нь маш мэдрэг бүтэцтэй байдаг. Бидний өдөр тутмын сонголт, хэрэглэж буй хүнс, сэтгэл зүйн байдал хүртэл ходоодонд шууд нөлөөлдөг. Тэгвэл гол ходоод өвдөх шалтгаан юу вэ гэдгийг доор дэлгэрэнгүй авч үзье.

Хамгийн эхний шалтгаан бол буруу хооллолт юм. Хэт хурц халуун, тослог ихтэй хоол хүнс тогтмол хэрэглэх, мөн хоолыг тогтмол бус цагаар идэх нь ходоодны салст бүрхэвчийг цочроодог.

Дараагийн томоохон хүчин зүйл бол хорт зуршил буюу архины хэтрүүлсэн хэрэглээ болон тамхи татах явдал юм. Эдгээр нь ходоодны хамгаалах бүрхэвчийг гэмтээж, хүчлийн тэнцвэрт байдлыг алдагдуулдаг.

Мөн орчин үеийн хүмүүсийн дунд стресс, ядаргаа маш их байгаа нь ходоодны өвдөлтийн шууд шалтгаан болж байна. Сэтгэл зүйн дарамт, уур бухимдал нь ходоодны хүчил ялгаралтыг ихэсгэж, өвдөлт үүсгэдэг.

Үүнээс гадна зарим төрлийн эмийг дур мэдэн, байнга хэрэглэх нь маш аюултай. Тухайлбал, үе мөчний болон төрөл бүрийн өвдөлт намдаах эмийг эмчийн хяналтгүйгээр байнга уух нь ходоодны ханыг нимгэлж, үрэвсүүлэх эрсдэлтэй.

Эцэст нь, Монголчуудын дунд маш өргөн тархсан хеликобактерийн халдвар нь ходоодны өвдөлтийн гол үүсгэгчдийн нэг юм. Энэхүү бактери нь ходоодны салстад үүрлэн үрэвсэл үүсгэж, улмаар шархлуулах аюултай байдаг.

Өвдөлтийн шинжээр нь асуудлыг ялгах нь

[ЭМЧ БАТАЛГААЖУУЛАХ] Ходоодны өвдөлт хаана, хэзээ, яаж илэрч байгаагаас шалтгаалан ямар эрхтэн өвчилснийг урьдчилан таамаглах боломжтой байдаг. Өвдөлтийн хэв шинжийг зөв ажиглах нь оношилгооны маш чухал дохио болдог юм.

Хэрэв таны ходоод өлөн үед буюу хоол идэхээс өмнө өвдөж, харин хоол идсэний дараа өвдөлт нь намдаж байвал энэ нь 12 хуруу гэдэсний асуудал үүссэнийг сануулж болно. Өлөн үед ялгарсан хүчил нь шууд гэдэсний салстыг цочроож байгаа хэрэг юм.

Эсрэгээрээ, хоол идсэний дараа удалгүй ходоод орчмоор өвдөж эхэлдэг бол энэ нь ходоодны өөрийнх нь асуудал, тухайлбал үрэвсэл эсвэл шарх байгааг илтгэдэг. Хоол хүнс ходоодонд орж, түүнийг боловсруулахын тулд хүчил ихээр ялгарах үед гэмтсэн салст бүрхэвч цочирч өвддөг байна.

Мөн цээж хорсох, амнаас исгэлэн амт амтагдах зэрэг шинж тэмдэг нь ходоодны хүчил улаан хоолой руу сөөргөж буйтай холбоотой байдаг. Энэ үед ходоод дүүрч, цанхайх зовиур ч давхар илэрч болно.

Доорх хүснэгтээс өвдөлтийн хэв шинжийн ялгааг харна уу:

Өвдөлт илрэх цаг хугацаа	Холбоотой байж болох эмгэг	Гол шинж тэмдэг
Өлөн үед (хоол идэхэд намддаг)	12 хуруу гэдэсний асуудал	Базлах, сорох мэт өвдөх
Идсэний дараа (хоол идэхэд сэдэрдэг)	Ходоодны асуудал	Дүүрэх, хүнд оргих, өвдөх
Хоолны дараа хэвтэх үед	Хүчил сөөргөө	Цээж хорсох, горойх

Ходоодны үрэвсэл ба ходоодны шарх

Хэрэв танд ходоод өвдөх шинж тэмдэг тогтмол илэрч байгаа бол энэ нь ходоодны үрэвсэл эсвэл ходоодны шарх үүссэний шинж байж болзошгүй юм. Эдгээр нь хоорондоо нягт холбоотой бөгөөд нэг нь нөгөөгийнхөө дараагийн шат болж даамжирдаг.

ходоодны үрэвслийг эрт эмчлэх нь маш чухал бөгөөд хэрэв эрт, зөв эмчлэхгүй бол архагшиж, улмаар ходоодны салст гүн гэмтэн шархлаа үүсэх эрсдэлийг дагуулдаг. Үрэвслийн үед ходоодны ханын өнгөн хэсэг улайж хавддаг бол шархны үед салст бүрхэвч цоорч, гүнзгий шархлаа үүсдэг байна.

Ходоодны шарх үүссэн тохиолдолд өвдөлт илүү хүчтэй, тогтмол шинж чанартай болж хувирдаг. Энэ үед өвдөлтийг эмчийн зааваргүйгээр зүгээр нэг өвдөлт намдаах эмээр аргацаах нь шархыг улам даамжруулж, амь насанд аюултай хүндрэлүүд рүү хөтөлдөг гэдгийг анхаарах хэрэгтэй.

Хеликобактерийн үүрэг

Монгол Улсад ходоодны өвчлөл өндөр байдгийн гол шалтгаануудын нэг бол Хеликобактери (Helicobacter pylori) юм. Энэхүү бактери нь хүчиллэг орчинд тэсвэртэй бөгөөд ходоодны салст бүрхэвчийг гэмтээж, үрэвсэл үүсгэх үндсэн нөхцөл болдог.

Хеликобактерийн халдвар авсан тохиолдолд ходоодны өөрийгөө хамгаалах чадвар суларч, ходоодны хүчил салст ханыг шууд идэж эхэлдэг байна. Ингэснээр ходоодны үрэвсэл үүсэж, улмаар ходоодны шарх болон даамжрах гол замыг засдаг.

Энэхүү бактери нь аяга таваг, шүлс болон ахуйн замаар амархан халдварладаг тул гэр бүлийн гишүүд хамтдаа шинжилгээ өгч, шаардлагатай бол хамтдаа эмчилгээ хийлгэх нь үр дүнтэй байдаг.

Ходоод өвдөх үеийн хоолны дэглэм

[ЭМЧ БАТАЛГААЖУУЛАХ] Ходоод өвдөх, үрэвсэх үед зөвхөн эм уугаад зогсохгүй хооллолтодоо онцгой анхаарах шаардлагатай. Ходоодны салстыг амрааж, нөхөн сэргэх хугацаа олгох нь эмчилгээний хамгийн чухал хэсэг юм.

Үрэвслийн хурц үед буюу ходоод маш хүчтэй өвдөж байгаа эхний 1-2 хоногт өтгөн хоолыг багасгаж, бүлээн шингэн зүйл хэрэглэх нь зүйтэй. Үүний дараа бүлээн, тослог багатай, зөөлөн нухаш хоолоор аажим хооллолтоо сэргээх алтан зарчим байдаг. Гэхдээ хүн бүрийн биеийн онцлог өөр тул дэглэмийг эмчийн зөвлөгөөгөөр нарийн тохируулах нь зөв юм.

ходоод өвдөх үеийн хоолны дэглэм баримтлахдаа дараах зөвлөмжийг дагаарай:

Идэхийг зөвлөдөг хүнс:

• Бүлээн, зөөлөн бүтэцтэй хоол хүнс (шингэн будаа, ууранд чанасан төмс)

• Банш биш, харин уураар жигнэж бэлтгэсэн зөөлөн мах, ногоо

• Хоолыг нэг дор ихээр биш, багаар олон удаа (өдөрт 5-6 удаа) идэх

Зайлсхийх шаардлагатай хүнс:

• Хэт халуун эсвэл хэт хүйтэн хоол, ундаа

• Хурц, халуун ногоотой, шарсан болон тослог ихтэй хоол хүнс

• Архи, кофе, хийжүүлсэн ундаа зэргийг хэтрүүлэн хэрэглэх

• Сүүн бүтээгдэхүүнийг зарим үед (ялангуяа хурц үрэвслийн үед) хязгаарлах

• Оройн хоолыг унтахаас өмнөхөн идэхээс татгалзах

Амьдралын хэв маяг ба ходоод өвдөхөд авах арга хэмжээ

Ходоодны эрүүл мэнд нь бидний өдөр тутмын амьдралын хэв маягтай шууд холбоотой байдаг. Зөвхөн эм уугаад ходоодны өвдөлтийг бүрмөсөн шийдэж чадахгүй бөгөөд амьдралын хэв маягаа өөрчлөх нь хамгийн чухал ходоод өвдөхөд авах арга хэмжээ юм.

Юуны өмнө стрессийг зохицуулж сурах хэрэгтэй. Стресс ихсэх үед ходоодны цусан хангамж муудаж, хүчил ялгаралт нэмэгддэг тул бясалгал хийх, хангалттай унтаж амрах нь ходоодны эрүүл мэндэд тустай.

Мөн хорт зуршлаас татгалзах нь шийдвэрлэх алхам болно. Тамхи, архи нь ходоодны салст бүрхэвчийг шууд гэмтээж, шархлах эрсдэлийг хэд дахин нэмэгдүүлдэг.

Үүнээс гадна хооллох цагийг тогтмолжуулах нь чухал юм. Өдөр бүр ижил цагт хооллож хэвших нь ходоодны шүүс ялгаралтыг хэвийн хэмжээнд барихад тусална. Ходоодны зовиуртай хүмүүс заримдаа нойр булчирхайн үрэвсэл зэрэг бусад эрхтний өвчлөлтэй хавсарсан байх магадлалтай тул цогц байдлаар анхаарах шаардлагатай байдаг.

УЛААН ДОХИОНУУД: Хэзээ яаралтай эмчид хандах вэ?

[ЭМЧ БАТАЛГААЖУУЛАХ] Ходоодны өвдөлтийг зарим тохиолдолд гэрийн нөхцөлд эмчлэх гэж оролдох нь маш аюултай бөгөөд амь насанд заналхийлж болзошгүй байдаг. Хэрэв танд дараах “улаан дохио” буюу аюултай шинж тэмдгүүд илэрвэл цаг алдалгүй эмнэлэгт хандах шаардлагатай.

• Хар өнгийн өтгөн гарах эсвэл цустай бөөлжих (энэ нь ходоод, гэдэс дотуур цус алдаж байгааг илтгэх маш аюултай шинж тул яаралтай тусламж авах шаардлагатай)

• Ямар нэгэн шалтгаангүйгээр жин хурдан хугацаанд алдах

• Хоол болон шингэн зүйл залгихад хүндрэлтэй, төвөгтэй болох

• Шөнө унтаж байх үед ходоодны хүчтэй өвдөлтөөр сэрэх

• Удаан хугацаагаар үргэлжилсэн, зогсохгүй бөөлжилт илрэх

Эдгээр шинж тэмдэг нь ходоодны гүн шарх цоорох, дотоод цус алдалт үүсэх зэрэг яаралтай мэс заслын болон эрчимт эмчилгээ шаардлагатай эмгэгүүдийг илтгэдэг тул ямар ч тохиолдолд цаг алдаж болохгүй.

Ямар шинжилгээ, оношилгоо хийдэг вэ?

Ходоодны өвдөлтийн шалтгааныг зөв тогтоохын тулд мэргэжлийн эмчид хандаж, иж бүрэн оношилгоо хийлгэх шаардлагатай. Өвдөлт намдаах эмээр удаан хугацаанд өвдөлтийг дарах нь өвчний үндсэн шалтгааныг нуун дарагдуулж, улам даамжруулдаг тул давтагдсан өвдөлтөд заавал шинжилгээ хийлгэх нь зөв.

ГУИС-ийн дэргэдэх эмнэлэгт дараах үндсэн оношилгоо, шинжилгээнүүдийг хийдэг:

• Дотрын эмчийн үзлэг: Эмч таны зовиур, өвдөлтийн хэв шинжийг асууж, тэмтрэх үзлэг хийнэ.

• Хеликобактерийн шинжилгээ: Амьсгалын сорил, цуснаас эсрэг биет тодорхойлох эсвэл өтгөний шинжилгээгээр оношилно.

• Цусны шинжилгээ: Үрэвсэл болон цус багадалтын зэргийг тогтооно.

• Ходоодны дуран (Эндоскопи): Шаардлагатай тохиолдолд ходоодны салст бүрхэвчийг шууд нүдээр харж, үрэвсэл, шарх, ургацаг байгаа эсэхийг нарийн тогтоох хамгийн найдвартай арга юм.

Яг ямар шинжилгээ, оношилгоо шаардлагатайг эмч таны биеийн байдал, зовиурт тулгуурлан үзлэгээр шийдвэрлэх болно.

Түгээмэл асуулт, хариулт (FAQ)

Ходоод өвдөх үед өвдөлт намдаах эм ууж болох уу?

Ходоод өвдөх үед дур мэдэн өвдөлт намдаах эм (ялангуяа ибупрофен, аспирин гэх мэт) уух нь маш аюултай. Эдгээр эмүүд нь ходоодны салстыг улам бүр гэмтээж, шархлуулах, улмаар цус алдуулах эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг тул зөвхөн эмчийн заавраар эм хэрэглэх хэрэгтэй.

Хеликобактери заавал эмчлүүлэх шаардлагатай юу?

Тийм ээ, хэрэв танд ходоодны зовиур илэрч, шинжилгээгээр Хеликобактери эерэг гарсан бол эмчийн заавраар тусгай схемийн дагуу эмчилгээ хийлгэх шаардлагатай. Эмчлэхгүй орхивол ходоодны архаг үрэвсэл, шарх үүсэх гол шалтгаан болдог.

Ходоодны дурангийн шинжилгээг заавал хийлгэх ёстой юу?

Ходоодны дуран нь ходоодны дотор ханыг шууд харж оношлох цорын ганц хамгийн нарийвчлалтай арга юм. Танд улаан дохионы шинж тэмдэг илэрсэн эсвэл эмийн эмчилгээнд үр дүнгүй байгаа тохиолдолд эмчийн заалтаар заавал хийлгэх шаардлагатай болдог.

Ходоод өвдөхөд сүү ууж болох уу?

Сүү нь түр зуур ходоодны хүчиллэг орчныг саармагжуулж, өвдөлтийг намдаах мэт санагддаг ч дараа нь ходоодны хүчил ялгарлыг улам идэвхжүүлдэг. Тиймээс ялангуяа хурц үрэвслийн үед сүү, сүүн бүтээгдэхүүнийг хязгаарлахыг зөвлөдөг.

Стрессээс болж ходоод үнэхээр өвддөг үү?

Тийм ээ, ходоод болон тархи нь мэдрэлийн ширхгээр нягт холбогдсон байдаг. Сэтгэл санааны дарамт, стресс, ядаргаа нь ходоодны хөдөлгөөнийг алдагдуулж, хүчлийн ялгарлыг ихэсгэж, өвдөлт үүсгэдэг.

ГУИС-ийн дэргэдэх эмнэлэгт хэзээ хандах вэ?

Хэрэв танд ходоодны өвдөлт, цээж хорсох, хоолны дараа дүүрэх зэрэг зовиур илэрч, энэ нь долоо хоногоос удаан үргэлжилж байгаа бол ГУИС-ийн дэргэдэх эмнэлгийн чадварлаг дотрын эмчийн үзлэгт орохыг зөвлөж байна. Манай эмнэлэгт орчин үеийн дэвшилтэт тоног төхөөрөмж бүхий лабораторийн шинжилгээ болон оношилгоог нэг дороос авах боломжтой.

Та өөрийн цаг завыг хэмнэн, урт дараалалд зогсохгүйгээр дотрын эмчийн үзлэгт хамрагдахын тулд урьдчилан цаг захиалах холбоосоор орж цагаа баталгаажуулаарай. Бид танд туслахад хэзээд бэлэн байна.

Холбоо барих мэдээлэл: 📞 Утас: +976 7013-1662 📍 Хаяг: СБД, 11-р хороо, Ногоон нуурын 51, ГУИС-ийн хичээлийн байр 🗓 Цаг захиалга: https://gluh.mn/book-appointment/